Słownik pojęć logopedycznych
Zebraliśmy tu pojęcia, które najczęściej pojawiają się w diagnozach, opiniach i rozmowach z logopedą. Każde hasło wyjaśniamy prostym językiem — tak, aby po wizycie łatwiej było zrozumieć, nad czym pracujemy i dlaczego. Pojęcia są pogrupowane tematycznie, a konkretnego poszukasz w polu obok.
Podstawowe pojęcia
-
Artykulacja
Artykulacja to praca narządów mowy — języka, warg, podniebienia i żuchwy — dzięki której powstają poszczególne głoski.
-
Diagnoza logopedyczna
Diagnoza logopedyczna to badanie, od którego zaczyna się każda terapia. Logopeda ocenia rozumienie mowy, zasób słownictwa, budowanie zdań, wymowę poszczególnych głosek, a także budowę…
-
Głoska
Głoska to najmniejszy słyszalny element mowy — pojedynczy dźwięk, z którego składają się słowa.
-
Logopeda
Logopeda to specjalista zajmujący się rozwojem mowy i komunikacji oraz profilaktyką, diagnozą i terapią ich zaburzeń.
-
Neurologopeda
Neurologopeda to logopeda, który ukończył dodatkowe studia z zakresu neurologopedii. Specjalizuje się w diagnozie i terapii zaburzeń mowy i komunikacji o podłożu neurologicznym —…
-
Surdologopedia
Surdologopedia to dział logopedii zajmujący się rozwojem mowy i komunikacji osób niesłyszących i słabosłyszących.
-
Wada wymowy
Wada wymowy to utrwalona, nieprawidłowa realizacja głosek — taka, która nie wynika z etapu rozwoju, tylko z niewłaściwego wzorca.
-
Wczesna interwencja logopedyczna
Wczesna interwencja logopedyczna to opieka nad niemowlętami i małymi dziećmi, u których rozwój funkcji pokarmowych lub komunikacji budzi niepokój albo które są w grupie…
Zaburzenia mowy i komunikacji
-
Afazja dziecięca
Afazja dziecięca (nazywana też afazją rozwojową lub niedokształceniem mowy o typie afazji) to zaburzenie rozwoju języka, które nie wynika z niedosłuchu, niepełnosprawności intelektualnej ani…
-
Alalia
Alalia to głębokie opóźnienie rozwoju mowy, w którym dziecko przez długi czas nie zaczyna mówić lub posługuje się tylko pojedynczymi słowami, mimo że słyszy…
-
Apraksja mowy (dziecięca apraksja mowy)
Dziecięca apraksja mowy to zaburzenie planowania i programowania ruchów potrzebnych do mówienia.
-
Dyslalia
Dyslalia to logopedyczna nazwa zaburzeń wymowy, czyli nieprawidłowej realizacji jednej lub wielu głosek.
-
Jąkanie i rozwojowa niepłynność mowy
Jąkanie to zaburzenie płynności mowy: powtarzanie sylab i słów, przeciąganie głosek, blokowanie się przed wypowiedzią, czasem z widocznym napięciem mięśni twarzy lub całego ciała.
-
Mowa bezdźwięczna
Mowa bezdźwięczna to wada wymowy polegająca na zastępowaniu głosek dźwięcznych ich bezdźwięcznymi odpowiednikami. Dziecko mówi „pułka” zamiast „bułka”, „tomek” zamiast „domek”, „kupik” zamiast „guzik”.
-
Opóźniony rozwój mowy (ORM)
O opóźnionym rozwoju mowy mówimy, gdy mowa dziecka rozwija się w prawidłowej kolejności, ale wyraźnie później niż u rówieśników. Orientacyjne kamienie milowe: około 12.
-
Rotacyzm (reranie)
Rotacyzm, potocznie reranie, to nieprawidłowa realizacja głoski r. Może przybierać formę zastępowania jej inną głoską (najczęściej l lub j: „lower” zamiast „rower”), opuszczania albo…
-
Seplenienie (sygmatyzm)
Seplenienie to nieprawidłowa wymowa głosek trzech szeregów: syczącego (s, z, c, dz), szumiącego (sz, ż, cz, dż) i ciszącego (ś, ź, ć, dź).
-
Seplenienie międzyzębowe
Seplenienie międzyzębowe to wada wymowy, w której język podczas artykulacji wsuwa się między zęby — najczęściej przy głoskach s, z, c, dz, a bywa…
-
Spektrum autyzmu a komunikacja
Spektrum autyzmu to odmienny sposób rozwoju, który wpływa m.in. na komunikację i relacje społeczne.
-
Zespół Downa a rozwój mowy
U dzieci z zespołem Downa mowa rozwija się zwykle później i wolniej, co wynika m.in. z obniżonego napięcia mięśniowego (także w obrębie języka i…
Budowa i praca narządów mowy
-
Ankyloglosja (skrócone wędzidełko języka)
Ankyloglosja to wrodzone skrócenie wędzidełka języka, czyli fałdu błony śluzowej łączącego spód języka z dnem jamy ustnej.
-
Obszar orofacjalny
Obszar orofacjalny (ustno-twarzowy) to okolica jamy ustnej i twarzy: wargi, policzki, język, podniebienie, żuchwa, dno jamy ustnej wraz z mięśniami, stawami i unerwieniem.
-
Oddychanie ustami (nawykowe oddychanie torem ustnym)
Fizjologicznie człowiek oddycha nosem: powietrze jest wtedy oczyszczane, ogrzewane i nawilżane, a język spoczywa na podniebieniu, wspierając prawidłowy rozwój szczęki.
-
Odruchy oralne
Odruchy oralne to automatyczne reakcje z okolicy ust, z którymi rodzi się każde niemowlę.
-
Połykanie infantylne (przetrwałe połykanie niemowlęce)
Niemowlę połyka z językiem ułożonym płasko, wsuwającym się między dziąsła — przy ssaniu piersi to prawidłowy wzorzec.
-
Pozycja spoczynkowa języka
Pozycja spoczynkowa języka to miejsce, w którym język przebywa wtedy, gdy nie mówimy i nie jemy — czyli przez większość doby.
-
Praksja oralna
Praksja oralna to zdolność wykonywania celowych, zaplanowanych ruchów narządów mowy: uniesienia języka na prośbę, cmoknięcia, nadęcia policzków, ułożenia warg w „dzióbek”.
-
Staw skroniowo-żuchwowy
Staw skroniowo-żuchwowy łączy żuchwę z czaszką tuż przed uchem. To jeden z najczęściej pracujących stawów w ciele: uczestniczy w mówieniu, gryzieniu, żuciu, ziewaniu i…
-
Wędzidełko języka
Wędzidełko języka to cienki fałd błony śluzowej łączący spód języka z dnem jamy ustnej.
Metody terapii i zabiegi
-
AAC (komunikacja wspomagająca i alternatywna)
AAC to skrót od angielskiego augmentative and alternative communication, czyli komunikacji wspomagającej i alternatywnej.
-
Frenotomia (przecięcie wędzidełka języka)
Frenotomia to zabieg przecięcia skróconego wędzidełka języka. Wykonuje go lekarz — najczęściej laryngolog, chirurg stomatologiczny lub, u noworodków, neonatolog.
-
Kinesiotaping logopedyczny
Kinesiotaping to metoda polegająca na naklejaniu na skórę elastycznych plastrów (tejpów), znana przede wszystkim z fizjoterapii.
-
Masaż logopedyczny
Masaż logopedyczny to zestaw technik manualnych stosowanych w obszarze twarzy i jamy ustnej: na policzkach, wargach, języku, podniebieniu i dziąsłach.
-
Mioterapia
Mioterapia to praca terapeutyczna z mięśniami — w logopedii chodzi o mięśnie obszaru ustno-twarzowego: języka, warg, policzków, dna jamy ustnej i mięśnie żucia.
-
Terapia miofunkcjonalna
Terapia miofunkcjonalna zajmuje się funkcjami mięśni obszaru ustno-twarzowego: oddychaniem, połykaniem, żuciem oraz pozycją spoczynkową języka i warg.
-
Terapia ręki
Terapia ręki to zajęcia usprawniające motorykę kończyny górnej — od obręczy barkowej, przez przedramię i nadgarstek, po precyzyjne ruchy palców.
Rozwój dziecka i nauka
-
Dysleksja
Dysleksja rozwojowa to specyficzne trudności w nauce czytania i pisania u dzieci o prawidłowym rozwoju intelektualnym.
-
Gotowość szkolna
Gotowość szkolna to poziom rozwoju dziecka, który pozwala mu sprostać wymaganiom pierwszej klasy: nie tylko poznawczym, ale też emocjonalnym i społecznym.
-
Lateralizacja
Lateralizacja to przewaga jednej strony ciała nad drugą w czynnościach ruchowych: dominacja ręki, oka, ucha i nogi.
-
Słuch fonemowy
Słuch fonemowy (fonematyczny) to umiejętność rozróżniania głosek danego języka — usłyszenia, że „kosa” i „koza” albo „bułka” i „półka” to różne słowa.
Nie znaleźliśmy pojęcia dla tego hasła. Spróbuj wpisać inne słowo.